Over de grens, een oefening in weerbaarheid en assertiviteit

assertiviteit en weerbaarheid

Je komt thuis, er lijkt niets aan de hand, maar je hebt een rotgevoel. ‘Stel  je niet aan’ zeg je nog tegen jezelf, maar het helpt niet en je weet eigenlijk niet eens waarom niet. Je hebt misschien kritiek gehad, maar dat was terecht. Of iemand heeft een flauw grapje over jou gemaakt en je hebt maar mee gelachen. Waarom dan dat onbestemde rotgevoel?

 Waarom laat je het gebeuren?

Een vreemde vraag lijkt het, je wilt toch helemaal niet dat het gebeurt? Je wilt het dan misschien niet, maar je laat het wél toe en anderen zien dat in jouw uitstraling. De reden dat je het toelaat is angst. Angst is de enige reden dat je over je grens laat gaan. Angst om niet aardig gevonden te worden, angst om buiten de groep te vallen, angst om een raar mens gevonden te worden, angst om kinderachtig te zijn.

De oorzaak van de angst ligt vaak in het verleden, je bent gepest, je was een buitenbeentje, een nerd of een raar kind. Je hebt geleerd jezelf onzichtbaar te maken, maar het werkt niet. Het roept alleen maar meer pestgedrag op. Wat is dan wel effectief?

 Assertief of agressief

Er zijn drie manieren om te reageren op de aanval: Angstig, agressief of assertief. Nog maar eens het verschil tussen de laatste twee: Agressie is gericht op de ander, en heeft het doel de ander te beschadigen, geestelijk (bijvoorbeeld schelden, kleineren) of lichamelijk. Assertiviteit is gericht op jouw eigen welzijn, het heeft tot doel voor jezelf op te komen, jezelf te beschermen. Agressie levert nooit respect op, alleen angst. Assertiviteit levert respect op. En respect zorgt ervoor dat je niet meer aangevallen wordt.

Veel mensen zijn bang om assertief te zijn. Dat is niet heel vreemd, want assertief gedrag roept naast bewondering ook afgunst op van degenen die het niet meester zijn. Van de ‘dat-moet-toch-kunnen mensen’.

Dat moet toch kunnen?

Meestal voel je het lichamelijk als er iemand over je grens gaat, een wee gevoel in je maag, een klemmend gevoel op je borst. Maar de ander lacht en zegt ‘grapje…moet kunnen’ en je lacht schaapachtig mee. Wat de ander wérkelijk doet is helemaal geen grapje, hij of zij probeert je klein te houden, je moet een mak schaap inde kudde blijven. Als jij je niet prettig voelt in deze positie is het tijd voor actie. Deze kans heb je gemist, een volgende keer ben je voorbereid. En reken maar dat er een volgende kans komt, want mensen zijn er dol op een ander onder de duim te houden.

Assertief gedrag

Je bent je na de laatste aanval (want dat is het, niets meer en niets minder) bewust geworden welk lichamelijk gevoel de aanvaller teweeg heeft gebracht. Bij de volgende clash herken je het gevoel meteen en heb je jouw reactie paraat, omdat je het ingestudeerd hebt. Dat mag vreemd klinken, maar het werkt. Nieuw gedrag moet je domweg oefenen. Desnoods honderd keer voor de spiegel. Of als rollenspel met een betrouwbare vriend. Oefen nep-aanvallen en jouw verdediging. Oefen een standaard-zin waarmee je elke aanval direct afkapt. Dat kan van alles zijn, neem de zin die bij jou past. Bijvoorbeeld: ‘Nee, ik ben hier niet van gediend.’ Of  ‘Nee, dit accepteer ik niet’. Het is belangrijk met ‘nee’ te beginnen, dat stopt de ander. En het is belangrijk de opmerking bij jezelf te houden, dus niet ‘jij gaat over de grens’,maar ‘ik accepteer het niet.’

Assertief gedrag in 5 stappen

Stap 1. Wordt lichamelijk weerbaar door een krachtiger houding. Loop rechtop, schouders naar achteren. Je kunt hiermee niet vroeg genoeg beginnen, het maakt alle verschil van de wereld. (lees ook de blog: negatieve signalen en positieve stemming)

Stap 2. Oefen je spierkracht tezamen met je geestelijke kracht. Lichaam en geest staan echt niet los van elkaar. Met een beetje meer spieren krijg je een betere houding en uitstraling cadeau (ja, óók voor vrouwen!). Je hoeft je echt geen bodybuilder te worden, maar doe wél elke dag wat spieroefeningen, het maakt niet uit welke.

Stap 3: Leer het gevoel te herkennen als iemand over je grens gaat. Het gevoel kan van alles zijn. Een wee gevoel in je maag, misselijkheid, beklemming op je borst, rood worden. Het gevoel moet bij jou à la minute een stop-reactie opleveren. Je stelt je niet aan, je komt voor jezelf op.

Stap 4:  Reageer direct. Je hebt jouw persoonlijk afkap-zin paraat. Die heb je eindeloos geoefend. ‘Nee, ik accepteer dit niet’. Je kijkt hierbij de ander aan en je méént wat je zegt. Wacht niet op een beter moment, dat komt niet. Het beste moment is nu.

 Stap 5.  Gebruik de ik-boodschap. Ga niet op de ‘jij’-toer, want dat brengt de ander alleen maar in de verdediging.Bovendien gá jij niet over het gedrag van de ander,  alleen over je eigen gedrag en dat is niet tolereren dat de ander je schade doet.

De meeste mensen zullen hier verschrikt op reageren. Waarschijnlijk krijg je een excuus, ‘sorry, dat was niet de bedoeling’. Een doorgewinterde naar-beneden-haler zal nog proberen ‘ach joh… grapje, moet kunnen.’ Kap dit nogmaals af met ‘nee, ik laat geen spelletjes met mij spelen’ of iets in die geest. Vooral het duidelijke nee en daarbij de ander recht in de ogen kijken geeft jouw grens aan. Die ander zal afdruipen. Misschien nog proberen wat lachers op zijn hand te krijgen, maar daar haal jij je schouders over op. 

Vind je deze blog interessant? Dan graag delen!