Wat is er met jou aan de hand? Over het lezen van emoties

‘Ik zie dat je verdrietig bent’ zeg je tegen een vriendin. ‘Nee, ik heb nieuwe lenzen,’ is het antwoord.

‘Zeker een feestje gehad gisteren?’ vraag je een collega omdat je dikke wallen onder zijn ogen ziet. Je kunt jezelf wel voor je hoofd slaan als het antwoord is: ‘Nee, mijn broer is gisteren overleden.’

We gaan er zó van uit dat we emoties van andermans gezicht kunnen aflezen, dat we vaak vergeten te vragen of we het wel bij het rechte eind hebben. Hoe staat het met het herkennen van emoties?…

Kunnen we emoties van het gezicht aflezen?

Ja, dat kunnen we, maar de één kan het veel beter dan de ander. Ook maakt het verschil om welke emoties het gaat en bij wie je ze denkt te kunnen lezen. Bij degene met wie je een goede en diepgaande relatie hebt kunt je veel beter zien wat er in hem of haar omgaat dan bij een vreemde. De basisemoties zijn gemakkelijker af te lezen dan de meer complexe.

Universele of basisemoties

Al in 1872 beschreef Charles Darwin de zes basisemoties,namelijk angst, vreugde, verdriet, verbazing, woede en walging. Vaak wordt er nog een 7e emotie aan toegevoegd: minachting. Deze emoties worden basisemoties of universele emoties genoemd, omdat de gezichtsuitdrukkingen die erbij horen voor alle mensen hetzelfde zijn. Het is een aangeboren eigenschap deze gezichtsuitdrukkingen te kunnen herkennen. Hoe we dat weten? Zelfs blind geboren mensen, die dus nooit een uitdrukking van een ander hebben kunnen zien en/of imiteren, vertonen dezelfde gezichtsuitdrukkingen bij de basisemoties als ziende mensen.

Emoties van mens en dier

Behalve dat gezichtsuitdrukkingen aangeboren zijn bij de mens, ontdekte Darwin ook dat ze soortgelijk zijn aan die van orang oetans. Emoties blijken niet voorbehouden aan mensen, iedereen die langere tijd een huisdier heeft en er affiniteit mee heeft weet dat. We kunnen aan de ogen van ons huisdier zien hoe het zich voelt, vaak in combinatie met andere lichaamstaal.

Pokerface

Juist omdat emoties op het gezicht zijn af te lezen, is het soms handig ze te kunnen onderdrukken. Het verschilt per cultuur in welke mate dat op prijs wordt gesteld. Per cultuur bestaan verschillende ‘display rules’, sociale regels voor het al dan niet tonen van emoties. In de ene (de mediterrane bijvoorbeeld) cultuur wordt het uiten ervan gewaardeerd, in de andere (bijvoorbeeld de Aziatische cultuur) is men er niet van gediend.

Emoties onderdrukken

Het onderdrukken van emoties is niet altijd even gemakkelijk en vaak zijn er toch signalen zichtbaar via lichaamstaal. Ook de stem verraadt veel, denk hierbij aan stotteren, overslaan, ‘breken’ en helemaal niet meer verder kunnen praten. Lichamelijke reacties die door intense emoties worden opgeroepen, zijn nog moeilijk te onderdrukken. Wit wegtrekken van woede, zweten van angst, je kunt het nauwelijks tegenhouden. Een leugendetector maakt (met wisselend succes) gebruik van dit soort reacties.

De beste herkenners

De beste herkenners van emoties zijn diegenen die ‘openheid’ als persoonlijkheidskenmerk bezitten én degenen die het meest hebben geoefend. De laatsten zijn degenen bij wie als kind het leven en/of welzijn afhing van het lezen van gezichten van anderen. Vaak zijn dit degenen die in een onveilige omgeving zijn opgegroeid zoals oorlogsslachtoffers en slachtoffers van huiselijk geweld.

Nog meer lezen…

De Nederlandse versie van het boek van Darwin uit 1872, ‘The Expression of the Emotions in Man and Animals’ is hier gratis te downloaden.

Lees meer over het ontstaan van emoties in de blog: Negatieve signalen en positieve stemming

Elke nieuwe blog in je mailbox? Klik  dan hier om terug te gaan naar de homepage waar je je kunt inschrijven. (alleen blogs, geen spam).

Wil je mijn blogs volgen op instagram? Klik  dan hier om naar mijn instagrampagina te gaan

 

Vind je deze blog interessant? Dan graag delen!