Je moet er mee leren leven…maar niemand zegt hóe

verlies

Wat betekent het eigenlijk ‘je moet ermee leren leven’? Als een arts dit zegt betekent het: ‘ik weet geen oplossing voor uw probleem’. Vaak betekent het ook nog ‘ik vind eigenlijk niet dat u nog naar alternatieven mag zoeken want daar heb ik moeite mee’. En soms betekent het zelfs ‘gaat u vooral geen second opinion halen, dat kwetst mijn ego’. Als een vriend deze woorden uitspreekt is het meestal…

 …goed bedoeld, maar weet hij geen raad met de situatie, hij zou je advies willen geven maar weet niet hoe.

Leven met verlies

‘Je moet het een plek geven’ heeft min of meer dezelfde strekking. Niemand wijst jou de juiste plek. Hoe leer je leven met iets dat je bent kwijtgeraakt? ‘Ermee leren leven’ en ‘het een plek geven’ gaat nooit over het winnen van de hoofdprijs in de loterij, maar over verlies en leegte. Verlies van gezondheid, verlies van een dierbare, verlies van een baan, de hoop op een partner of een toekomstperspectief. Hoe ga je daarmee om?

Rouw

Na elk verlies komt rouw, dat is normaal. Bij verlies van een dierbare realiseren we ons dat wel, bij verlies van gezondheid of een toekomstperspectief vaak niet. Hiermee ben je echter een stukje van jezelf verloren, het meest kostbare dat je hebt. Rouw is op zijn plaats. Hoe het werkt? Meestal in 4 verschillende fasen waarin steeds andere gevoelens op de voorgrond staan. De fasen wisselen elkaar af en worden met de tijd minder heftig. Er is geen strikte volgorde en niet iedereen doorloopt alle fasen.

1. Negeren en ontkennen

In deze fase weiger je om de realiteit onder ogen te zien,  ‘dit kan mijn buurvrouw overkomen, maar mij niet’. Ontkenning is een mechanisme om jezelf te beschermen tegen een verlies dat té groot is om in één keer toe te laten.  In de tijd die volgt kun je jezelf langzamerhand laten wennen aan het voldongen feit. Beetje bij beetje leer je delen van het verlies te accepteren, bijvoorbeeld door inzichten die je zelf krijgt, of door steun van buitenaf. Al kan niet iedereen de illusie dat alles bij het oude blijft loslaten, sommigen proberen op alle mogelijke manieren de oude verloren situatie vast te houden. Paradoxaal genoeg blijf je daarmee juist hangen in het verlies.

2. Vluchten

In een vluchtfase kies je voor alcohol, drugs, gamen of gokken, om  niet aan de vreselijke gebeurtenis te hoeven denken. Ook extreem veel tijd en energie besteden aan een hobby kan een vlucht zijn. De gedachte achter vluchten is de hoop dat het verlies vanzelf weggaat. Dat doet het echter niet. Even vluchten in een hobby is niet verkeerd, het leidt af. Permanent op de vlucht gaan voor het leven is geen leven.

3. Boosheid en marchanderen

In deze fase bestrijd je het verlies, je gaat er een gevecht mee aan. Je bent boos op het lot, op jezelf (had ik maar…), of op degenen die het dichts bij je staan en er niets aan kunnen doen. Je gaat oude koeien uit de sloot halen. Je gaat scenario’s verzinnen om onder je verlies uit te komen. Met veel ‘als ik nu eens…dan…’  probeer je hoop op verandering te houden. Onderhandelen om het verleden te veranderen gaat je echter niet lukken, je gebruik je je energie waarvan je nu toch al nauwelijks genoeg hebt,  niet effectief. Alle energie moet op de toekomst zijn gericht.

4. Wanhoop en depressie

Na de vlucht-of vechtfase kan een periode volgen waarin je het niet meer ziet zitten, je hebt de moed opgegeven. Dit is een gevaarlijke fase omdat wanhoop kan leiden tot depressie. Gedeprimeerde mensen hebben de neiging zich af te zonderen, waardoor het voor anderen steeds moeilijker wordt hulp te bieden.  In het ergste geval raak je in een echte depressie en heb je professionele hulp nodig. (lees ook de blog: De hel op aarde).

Een fase 5: de rouw voorbij

Door kennis te nemen van de verschillende fasen leer je begrijpen waarom je je voelt zoals je je voelt. Leer je inzien dat de periode van rouw noodzakelijk is als afsluiting, maar niet eeuwigdurend. Het levert je bovendien op, dat je weet hoe je, na verloop van tijd, uit je rouw kunt komen. Vooral als weinig de moeite waard lijkt in je leven, is het moeilijk nog ergens energie voor op te brengen. Toch zal dat moeten als je weer op de been wilt komen. Het is goed te weten dat zodra je energie in iets nieuws stopt,  je vooruitgang boekt in de rouwverwerking. Energie stoppen in (het aanknopen van nieuwe) vriendschappen, in het aanleren van iets nieuws, een kookcursus, een taal, een nieuw vak, helpen je weer een toekomstbeeld voor jezelf te scheppen. Hoogstwaarschijnlijk een ander toekomstbeeld dan het oude, maar daarom niet minder waardevol.

Op het moment dat je kunt zeggen dat het verlies (of het nu gaat om een verloren persoon, baan of fysieke mogelijkheden) tot jouw verleden behoort, dat je het koestert als herinnering maar er geen nieuwe energie meer instopt, ben je op de goede weg.

Vind je deze blog interessant? Dan graag delen!