Psychische stoornissen in de film, deel 2

Psychische stoornissen in de film, gedragsstoornissen

Deel 2 van de blog voor de filmliefhebbers die meer willen weten over psychische stoornissen. In deze blog de films over de  gedragsstoornissen en de antisociale persoonlijkheid. Welke films geven een realistisch beeld en zijn bovendien het aanzien waard?

Gedragsstoornissen en antisociale persoonlijkheid

Waarom staan deze 2 groepen bij elkaar, terwijl het bij de ene stoornis om het gedrag gaat en bij de andere om de persoonlijkheid? Dit heeft te maken met de manier van diagnosticeren. Persoonlijkheidsstoornissen worden alleen gediagnosticeerd bij volwassenen. Bij kinderen en jongeren tot 18 jaar spreken we nog van een gedragsstoornis. De kans is dan namelijk groter dat de stoornis van tijdelijke aard is.

Gedragsstoornissen

Er zijn twee belangrijke gedragsstoornissen. Ten eerste ODD (oppositional defiant disorder), in het Nederlands opstandig gedrag genoemd. Ten tweede CD (Conduct disorder ) norm- overschrijdend gedrag genoemd. CD is de zwaardere variant van ODD. Kinderen met ODD zijn ongehoorzaam, driftig, zoeken ruzie, zijn snel gefrustreerd, spijbelen en liegen. Aan de andere kant voelen ze zich ongelukkig met zichzelf. Kinderen met CD pesten, bedreigen, intimideren en schenden de rechten van anderen. Zij zijn agressief en/of crimineel. Eén keer je docent uitschelden is geen gedragsstoornis, er moet meer aan de hand zijn. Er is sprake van een patroon dat lang bestaat en verschillende gebieden van het leven ernstig beïnvloed. Daardoor ontstaan problemen thuis, op school, op sportclubs en met vrienden.

Een gedragsstoornis kan overgaan als de omstandigheden goed zijn. Als het kind in kwestie bijvoorbeeld de mogelijkheid heeft een opleiding af te maken. Tevens werkt mee een goede band hebben met ten minste één gezinslid of vrienden hebben die geen antisociaal gedrag vertonen. Lang niet alle kinderen en adolescenten met een gedragsstoornis ontwikkelen later een antisociale persoonlijkheidsstoornis.

De antisociale-persoonlijkheidsstoornis

Mensen met een antisociale persoonlijkheidsstoornis hebben weinig stabiliteit in hun denken, voelen en gedrag. Zij zijn daardoor impulsief, prikkelbaar en agressief. Ze hebben bovendien een (zeer) beperkt ontwikkeld geweten. Door hun gedrag komen ze vaker dan gemiddeld in aanraking met alcohol en drugs. Ook hebben ze hebben vaker verwondingen en seksueel overdraagbare aandoeningen. Daardoor, en tevens door een relatief hoog aantal zelfmoorden is het overlijdenspercentage bij jongvolwassenen met een antisociale-persoonlijkheidsstoornis hoger dan gemiddeld. De bekendste Nederlander met een antisociale persoonlijkheidsstoornis is Joran van der Sloot. Hij zit nu gevangen voor de moord op Stephany Flores.

Films waarin gedragsstoornissen getoond worden:

Om te beginnen twee films waarbij de stoornis inderdaad overgaat door de persoon in kwestie in de juiste omstandigheden te brengen

1 Life as a house, 2001 (ODD).

Sam Monroe gespeeld door Hayden Christensen is een 16jarige teenager die zich bezig houdt met drugs, prostitutie en harde muziek. Zijn vader (prachtig gespeeld door Kevin Kline) heeft door omstandigheden gedwongen haast een lang gekoesterd plan uit te voeren en sleept zijn onwillige zoon daarin mee. Deze film laat goed zien dat een kind met ODD daar zelf vaak nog het meest ongelukkig onder is.

2 Catch me if you can, 2002 (ODD). Gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Frank Abagnale Jr. wordt in deze film gespeeld door Leonardo di Caprio. Zijn de meeste jongeren met een gedragsstoornis in werkelijkheid verre van leuk, in deze film gaat de sympathie naar deze ‘bad guy’. Al voor zijn 19e verjaardag heeft hij miljoenen vergaard door zich voor te doen als piloot, als arts en als jurist. Hij wordt nagejaagd door FBI agent Carl Hanratty gespeeld door Tom Hanks. De echte Frank Abagnale is nu 71 en heeft jarenlang voor de FBI gewerkt nadat hij zijn straf heeft uitgezeten.

3 Cidade de Deus (2002)

Gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Het jongetje Buscapé (Rocket in de engelse ondertiteling, gespeeld door Alexandre Rodrigues)  groeit op te midden van bendes en geweld in de ‘City of God’ een wijk in Rio de Janeiro. Hij probeert zich afzijdig te houden en alleen foto’s te maken.

Zware gedragsstoornissen in de film

4 We need to talk about Kevin, 2012 (CD, antisociale persoonlijkheid). In deze film lopen heden en verleden door elkaar. Nachtmerries van Kevins moeder Eva (Tilda Swinton) worden afgewisseld met flashbacks en episoden uit haar huidige leven. Vanaf de geboorte van Kevin heeft zij door dat hij anders is dan normaal. Kevins vader (John C. Reilly), weigert dit te zien en vergoelijkt zijn gedrag continu met: ‘it’s just a boy’. Kevin maakt hiervan handig gebruik door ze tegen elkaar uit te spelen. Wanneer er een zusje geboren wordt, wordt Kevin ronduit gevaarlijk. De film laat niet alleen de transformatie van een kind met een gedragsstoornis tot een antisociale persoonlijkheid zien, maar ook de desastreuze gevolgen voor de ouders.

5 Elephant (2003) Het verhaal over twee op het eerste gezicht doodnormale highschool jongens die samen een verschrikkelijk plan beramen. Vooral het volkomen gebrek aan geweten laat deze film goed zien. Het verhaal is gebaseerd op de schietpartij in Columbine High School in 1999. De film won de Palme d’Or op het Film Festival van Cannes in 2003.

De antisociale-persoonlijkheid in de film

6 Girl, interrupted (1999). Gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Angelina Jolie speelt Lisa, een jonge vrouw die vanwege haar antisociale persoonlijkheidsstoornis al 8 jaar in een instelling verblijft. Vooral de manipulatie en het totale gebrek aan geweten is in deze film goed te zien. Ze kreeg terecht een Oscar voor deze rol. Er zijn weinig films waarin een vrouw een antisociale persoonlijkheid speelt.

7 The departed (2006) Een monumentale film van Martin Scorsese waarin Jack Nicholson gangster Frank Costello speelt. In de eerste paar minuten van de film zijn de tekenen van zijn antisociale persoonlijkheidsstoornis al duidelijk zichtbaar. Er volgt een spannend kat- en muis spel tussen Costello en twee politieagenten gespeeld door Leonardo DiCaprio en Matt Damon.

8  No Country for Old Men (2007). Een film van de Coen Brothers met Javier Bardem in de rol van  de antisociale en buitengewoon enge Anton Chirurh. Bardem kreeg een Oscar voor deze rol.

Meer persoonlijkheidsstoornissen

9 The Last King of Scotland (2006). Deze film is gebaseerd op de gebeurtenissen tijdens het gewelddadige regime van dictator Idi Amin ( Forest Whitaker). Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van zijn lijfarts, gespeeld door James McAvoy. Behalve antisociaal was Amin ook paranoïde (‘I’m surrounded by traitors’). Bovendien had hij wanen ( ‘I will not die untill I say so’). Whitaker kreeg een Oscar voor zijn acteerprestaties en daarnaast won deze film nog 33 andere filmprijzen

10: There Will be Blood (2007). In deze film is het niet gelijk duidelijk hoe antisociaal de hoofdpersoon eigenlijk is. Dat alleen al maakt de film des te realistischer. Wel valt op dat zijn zoon geen echte naam heeft (hij wordt HW genoemd). Bovendien is het onduidelijk waar het kind vandaan komt. We zien Daniel Day-Lewis in de rol van opkomende oliemagnaat Daniel Plainview. Pas halverwege de film, in het gesprek met zijn halfbroer wordt duidelijk hoe hij over andere mensen denkt. Ook de rol van Eli Sunday, de zelfverklaarde afgezant van God is interessant. Hij vertoont in ieder geval narcistische trekken. Deze komen in een volgende blog aan bod.

voor meer over de antisociale persoonlijkheidsstoornis lees: psychopaat!


Vind je deze blog interessant? Dan graag delen!